โดย : ไพฑูรย์ ธัญญา

ว่าด้วยสังคมวิทยาแห่งวรรณกรรม (3)
บทบาทของนักเขียน (ต่อ)

ในการศึกษาบทบาทของผู้แต่งหรือผู้เขียน ทฤษฎีสังคมวิทยาแห่งวรรณกรรมจะให้ความสำคัญเป็นอย่างมากกับบริบทหรือสิ่งแวดล้อมทางสังคมของผู้แต่ง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องรกรากหรือชนชั้นของพวกเขา อุดมการณ์ทางสังคม เป้าหมายในการเขียนงาน,ภูมิหลังทางครอบครัว,ฐานะทางเศรษฐกิจของนักเขียน,ความจงรักภักดีต่อสังคม ทัศนคติ,อุดมการณ์ของนักเขียน รวมไปถึงบทบาทของผู้อุปถัมภ์ช่วยเหลือในการทำงานของเขา

จะเห็นได้ทฤษฎีนี้ค่อนข้างให้ความสำคัญละเอียดยิบกับบริบทสิ่งแวดล้อมของนักเขียน ทั้งในเรื่องที่เป็นนามธรรมและรูปธรรม เพราะถือว่าสิ่งเหล่านี้มีอิทธิพลต่องานเขียนอย่างมาก นักสังคมวิทยาแห่งวรรณกรรมจะให้ความสำคัญกับตำแหน่งฐานะทางสังคมของนักเขียนเป็นอันดับต้น ๆ เป็นที่น่าสังเกตว่า นักเขียนไม่ว่าในประเทศไหน ส่วนมากมักจะมาจากครอบครัวคนชั้นกลางระดับล่าง แม้แต่ในวงวรรณกรรมไทยเองก็เช่นกัน ผมมีข้อสังเกตว่า นักเขียนไทยหลัง พ.ศ. 2475 เป็นต้นมา ส่วนมากมาจากครอบครัวคนชั้นกลางระดับล่าง ถึงระดับสูง แต่ก่อนหน้านั้นเล็กน้อยนักเขียนจะเป็นคนชั้นสูง ในกลุ่มเจ้านายและเชื้อพระวงศ์ทั้งหลาย นักเขียนชนชั้นกลางจะมีการศึกษา และงานของเขาได้รับการยอมรับจากนักอ่านที่คนในชนชั้นเดียวกัน

การเกิดขึ้นของงานเขียนประเภทนวนิยายในยุโรป เป็นหลักฐานสำคัญว่า นับแต่ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมา คนชั้นกลางเขียนนวนิยาย และคนชั้นกลางก็อ่านนวนิยาย งานเขียนนวนิยายจึงได้รับการยกย่องว่า “เป็นมหากาพย์ของชนชั้นกลาง” เนื่องจากนักเขียนเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ชึ่งประวัติของนักเขียนจึงสามารถนำมาศึกษาเพื่อค้นหาความสัมพันธ์ระหว่างวรรณกรรมกับสังคมได้เป็นอย่างดี ในการศึกษาจึงค่อนข้างให้ความสำคัญกับชีวประวัติของนักเขียน เพื่อทำความเข้าใจภูมิหลังทางครอบครัว ฐานะทางเศรษฐกิจ

ในประเด็นนี้ ก็มีข้อสังเกตอีกนั่นแหละว่า งานศึกษาวรรณกรรมแนวสังคมในบ้านเรา ยังไม่ได้ทำกันลึกซึ้งขนาดนี้ เราเพียงแต่แตะประวัติของนักเขียนอย่างผิวเผิน แต่ไม่กล้าลงลึกถึงวงใน อาจเป็นเพราะไม่มีข้อมูล ไม่ถือว่าเป็นประเด็นสำคัญหรือเพราะโดยวัฒนธรรมเฉพาะของสังคมไทยก็เป็นประเด็นที่ควรขบคิด อย่างไรก็ตาม ในเรื่องนี้ก็ยังถูกเห็นแย้งจากนักวิจารณ์คนสำคัญเหมือนกัน ดังเช่น wellek และwarren ผู้เขียนหนังสือ Theory of literature ก็แย้งว่า ชีวประวัติของนักเขียนมีบทบาทเพียงบางส่วนเท่านั้นในการสร้างสรรค์งานเขียนของเขา เขายกตัวอย่างนักเขียนรัสเซียในซีกคอมมิวนิสต์ว่า ส่วนหนึ่งก็ไม่ได้มาชนชั้นกรรมาชีพโดยกำเนิด ดังเช่น ลีโอ ตอลสตอย เป็นต้น

นักเขียน


ที่ว่ามาทั้งหมดก็เพื่อให้เห็นว่า เวลาศึกษาวรรณกรรมกับสังคมนั้น ประเด็นของนือนักเขียนนี้มีความสำคัญมาก ที่เราจะต้องให้ความใส่ใจอย่างจริงจัง คราวหน้าจะมาว่าถึงองค์ประกอบที่สำคัญอีกอย่างหนึ่ง คือ บทบาทของผู้อุปถมภ์ (patron) ซึ่งมีหลายคนอยากรู้อยู่…

ขอบคุณภาพแสตมป์ : http://oknation.nationtv.tv/blog/nn1234/2010/08/19/entry-1