คำ : ชนานา
ภาพ : ชูลี สุชาติ

มองอารยธรรมเคลื่อนไหวไปข้างหน้า
สิ่งเก่าถูกทิ้งไว้เบื้องหลัง
สิ่งใหม่เข้ามาแทนที่
ไม่มีการตัดสินถูกผิด
ทุกอย่างเป็นไปตามครรลองยุคสมัย
ไม่มีการตัดสินเทียบค่าดีเลว
ทุกอย่างเป็นไปตามประวัติศาสตร์
มนุษย์สร้างอารยธรรมขึ้น
เพื่อเป็นตัวแทนภูมิปัญญาและทาสสนองความต้องการ
ในการอยู่ร่วม ณ ห้วงเวลาหนึ่ง
อย่าศึกษาประวัติศาสตร์จากจุดยืนปัจจุบัน
ความเป็นจริงจะถูกละเลย
อย่ามองอารยธรรมมุมอนุรักษ์
ไม่มีอารยธรรมใดเคยยั่งยืนถึงหมื่นปี
แทนการตัดสินถูกผิดดีเลว
ลองถามตัวเอง
เธอมีส่วนร่วมในอารยธรรมนั้นมากเพียงไร
ไม่ว่าจะเป็นยุคสมัยใด
ประวัติศาสตร์เปิดหน้าว่างไว้เสมอ

มธุรสแห่งปัญญา ปาจารยสาร : ฉบับที่ ๒ พฤกษภาคม-มิถนายน ๒๔๕๓๒