คอลัมน์ : เปลือยความคิดบนเส้นทางนักเขียนสารคดีที่ชื่อ ธีรภาพ โลหิตกุล
Writer Magazine ฉบับที่ ๔๗ เมษายน ๒๕๔๐
โดย: ปณิธิ-พจนาถ พจนาพิทักษ์
ภาพวาด: อุกฤษณ์ ทองระอา


มีหลายสิ่งที่น่าทึ่งในตัวผู้ชายคนนี้ มีหลายอย่างที่น่าประทับใจอยู่ในตัวเขา เราโดยส่วนใหญ่รู้จักเขาอย่างยิ่งในแง่มุมที่เขาเลือกนำเสนอ ไม่ว่าจะโดยงานสารคดีซึ่งส่งผ่านทางสื่อโทรทัศน์ หรืองานเขียนสารคดีในยุคหลัง ๆ ของเขา เล่มแล้วเล่มเล่า กระทั่งกล่าวขานได้ว่าเขาคือนักเขียนสารคดีในยุคปัจจุบัน!

น้อยคนนนักที่อ่านแล้วจะไม่หลุดลอยร่วมเดินทางไปกับเรื่องราวหลากหลาย ตื่นตา ตื่นเต้น ตรึงใจ ชายผู้ชื่นชอบเขียนถึงสายน้ำ ทั้ง ๆ ที่ว่ายน้ำไม่เป็น
“ธีรภาพ โลหิตกุล” ภูมิใจหนักหนาที่จะบอกกับใคร ๆ ว่าเป็นคนเขียนหนังสือพอ ๆ กับการได้นิยามตนเองว่าเป็นคนลุ่มน้ำบางปะกง ทั้ง ๆ ที่เกิดและเติบโตในกรุงเทพฯ

เมื่อวันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๐๓ เป็นคนสุดท้องในจำนวนพี่น้องชายล้วน ๓ คนของตระกูลซึ่งมีพื้นเพจากลุ่มน้ำใหญ่แห่งฉะเชิงเทรา กับนามเดิมที่ชื่อ ‘อนุโรจน์ โลหิตกุล’ จบประถมจากโรงเรียนทัดสิงหเสนี มัธยมศึกษาที่โรงเรียนเทพศิรินทร์และประวัติชีวิตที่ต้องหมายเหตุเอาว่ายังไม่ทันจบมัธยมปลาย ทั้ง ๆที่เหลือเวลาอีกไม่กี่เดือน ด้วยกระแสลมอันแรงกล้าสายที่ชื่อ ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ พัดพาให้สู่เขตป่าเขา เข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ในแถบป่าใหญ่นาม ‘ช่องช้าง’ ของสุราษฏร์ธานี นอนฟังเสียงปืนในสถานการณ์สู้รบอยู่ราวสองปี ก่อนออกมาในนาม ‘ผู้ร่วมพัฒนาชาติไทย’ ในนามใหม่ ‘ธีรภาพ’ สอบเทียบและเอ็นทรานซ์ติดคณะสังคมศาสตร์ เอกประวัติดศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ฝากชื่อเสียงที่นั่นในฐานะตำแหน่ง ‘นายกองค์กรนิสิต’ เมื่อเรียนชั้นปีสุดท้าย…

ผ่านงานนิตยสารอย่างโชกโชนตั้งแต่เรียนจบเริ่มแต่ปี ๒๕๒๖ กับหน้าที่นักข่าวหนังสือพิมพ์ ‘หญิงยุคใหม่’ ถัดมาอีกปีคอลัมนิสต์และประจำกองบรรณาธิการนิตยสาร ‘ ไฮ-คลาส’ พร้อมกับงานเขียนสารคดีที่เริ่มต้นขึ้น ๒๕๓๐ เข้าไปเป็นนักเขียนและช่างภาพสารคดีท่องเที่ยวของอนุสาร “อ.ส.ท.” ๒๕๓๒ รั้งตำแหน่งหัวหน้ากองบรรณาธิการ นิวทัช ปีต่อมาพลิกตัวดังทะลุฟ้าเมื่อมาเขียนบทสารคดีให้กับ “แปซิฟิค อินเตอร์คอมิวนิเคชั่น” กับรายการ “โลกสลับสี” ขยับเป็นโปรดิวเซอร์ในสารคดีชุด แม้เจ้าพระยาประสบความสำเร็จอย่างล้นเหลือ กลายเป็นสารคดีที่ต้องบันทึกไว้เป็นประวัติศาสตร์ ในฐานะฝีมือของคนไทย พลิกโฉมสารคดีทางโทรทัศน์โดยสิ้นเชิง

แม้ “แม่น้ำเจ้าพระยา”จะเป็นสารคดีโทรทัศน์ที่สร้างชื่อให้แก้่เขามากที่สุด ก็ต้องหมายเหตุไปอีกนิดว่ารายการ สารคดีชุด น้ำ ของกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ในปี ๒๕๓๕ และชุดสารคดี ททท.ของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ใน ปี พ.ศ. ๒๕๓๖ซึ่งเขาเป็นโปรดิวเซอร์ทั้งสองชุด อันเป็นผลงานคุณภาพ ได้รับการกล่าวขานถึงและฝากรอยประทับไว้ในประวัติศาสตร์ของวงการสารคดีโทรทัศน์….

โลดแล่นอยู่กับวงการสารคดีจอตู้ จนกล่าวได้ว่ามีผู้ชื่นชอบมากมาย แต่ด้วยหัวใจที่แท้จริงแล้ว”งานเขียน” คือสุดยอดความใฝ่ฝันและถือเป็นเนื้อเดียวกับชีวิต ตัดสินใจทุ่มเทให้กับงานเขียนสารคดีทั้งที่ตระหนักดีว่าสารคดีเป็นงานเขียนในลำดับท้าย ๆ ที่นักอ่านในประเทศเลือกหยิบจับ ใช้นามปากานาม “อิสรชาน”และ “ทาบรวี” ในงานรวมเล่ม ๒ เล่มแรกหลังจากนั้นใช้ชื่อจริงมาโดยตลอด…

คืนสู่พงไพรและสายน้ำ , ซอกแซกดปรตุเกส-สเปน , สีสันบนรอยทาง , แม่น้ำเจ้าพระยา , สายน้ำและความทรงจำ , ความทรงจำที่ลำน้ำหอม , คืนไร้จันทร์บนสวรรค์อารู , อินโดจีนแม่น้ำสายตะวันออก , คนไทในอุษาคเนย์ , กบฏเกือก , กว่าจะเป็นสารคดี , กบฏกริชบาหลี:อยู่อย่างยิ่งใหญ่ ตายอย่างมรเกียรติ , สายน้ำ ภูหนาว เงาอดีต , กรุ่นกลิ่น สันติภาพทางทะเลทรายขจอร์แดน-เยรูซาเล็ม

ทั้งหมดคือผลงานเขียนตั้งแต่เล่มแรกและอีกหลายเล่มในยุคปัจจุบัน ด้วยความเข้มข้นของมุมมอง ความละเมียดละไมในอารมณ์ ตลอดจนกลวิธีในการเขียนที่กลั่นกรองอย่างละเอียดปราณีต เพาะสร้าง-ตอกย้ำ-ยืนยันฐานะนักเขียนสารคดี กระทั่งวันนี้ใครก็ตามที่นึกถึง…
ธีรภาพ โลหิตกุล ย่อมนึกถึงสารคดี เช่นเดียวกัน
เมื่อนึกถึง สารคดี ต้องนึกถึง ธีรภาพ โลหิตกุล

กว่าจะได้ฐานะนี้มา แน่น่อนว่าเขาย่อมประจักษ์ชัดกับสิ่งที่เรียกว่า “วิญญาณนักสารคดี” เป็นวิญญาณแห่งการบากบั่นเข้าไปค้นหาความจริง ด้วยสายตาเที่ยงธรรม เที่ยงตรง หากมิใช่กำลังออกเดินทางไปท่ามกลางมนต์เสน่ห์แห่งชีวิตและผู้คน ท่ามกลางธรรมชาติ ประเพณีวัฒนธรรม เก็บเกี่ยวความทรงจำให้กับตัวเองอยู่ที่ไหนสักแห่ง ไม่ว่าจะในประเทศไทยหรือประเทศแถบอินโดจีนที่เขาหลงมนต์ หรือจะเป็นถิ่นไกลโพ้นออกไป…

นั่นย่อมหมายถึงว่า เราจะพบเขาได้ในบ้านหลังเล็ก ๆ อันสงบร่มรื่อนด้วยต้นไม้และกระจ่างใสด้วยเสียงนกในละแวกอินทามระ ย่านห้วยขวาง นั่งเขียนต้นฉนับ เพื่อส่งคอลัมน์ “ชีพจรลงเท้า” ของนิตยสารแพรว “โลกทรรศน์คนเดินทาง” นิตยสารแอคชั่นสปอร์ตและ”มองผ่านจอ” นิตยสารทีวีไดเจสต์ ในฐานะคอลัมน์ซึ่งรับผิดชอบประจำ หรือไม่ก็คอลัมน์หมุนเวียนในนิตยสารอย่าง นักเดินทาง ,สารคดี,อสท.,กินรี, พีเพิล,แอลล์ ฯลฯ

เป็นฉากชีวิตของนักเขียนมือฉมังผู้สมถะ,งดงาม,ลึกซึ้งในชีวิตใฝ่หา อันแสดงออกด้วยท่าทีที่สุภาพเรียบร้อย,ให้เกียรติกับคนอื่นอย่างยิ่ง และทัศนะซึ่งเรียกขานได้ว่ามองโลกในแง่ดี…

ดุจเดียวกับสายน้ำน้ำบางปะกงซึ่งเขามีจิตผูกพัน
ชีวิตเหมือนจะเป็นเช่นนั้นหลากไหล เชี่ยวกราก รุนแรง
ทว่าแฝงความสงบนิ่ง น่าศรัทธา


…ผู้ชายหลายคนแข็งนอกแต่อ่อนใน แต่ผู้ชายคนนี้กลับซ่อนความเข้มแข็งเด็ดเดี่ยวไว้ภายใต้ความอ่อนโยน ไม่ผิดหรอกที่เราให้คำนิยามเขา…
“ลูกผู้ชายสายน้ำ”

โปรดติดตามอ่าน “ลูกผู้ชายสายน้ำ” ตอนต่อไป