เรื่อง: ชูลี สุชาติ

อรุณรุ่งของแรม ๑ ค่ำเดือน ๑๑   วึ่งตรงกับวันเทโวโรหณะ หลายที่หลายแห่งล้วนมีกิจกรรมทำบุญตักบาตร เพื่อเฉลิมฉลองการเสด็จลงจากเทวโลกของพระบรมศาสดา เฉกเช่นเดียวกันกับงานประเพณีของชาวไทยเชื้อสายมอญปทุมธานีที่อาศัยอยู่สองฟากฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ทุกๆ ปี วัดมะขามหรือชื่อในอดีตคือวัดเชิงราก คือจุดเริ่มต้นงานตักบาตรพระร้อยทางเรือและทางบก จากนั้นก็จะจัดต่อเนื่องขึ้นในวัดต่าง ๆ ของจังหวัดปทุมธานี

ประวัติความเป็นมาของประเพณีเก่าแก่นี้ หากวัดใดที่จะจัดพิธีตักบาตรพระร้อย ต้องแจ้งกำหนดวันเสียก่อน ซึ่งจะเริ่มตั้งแต่วันแรม ๑ ค่ำ จนถึงวันแรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ วนเวียนกันไปในแต่ละวัด ถึงวันงานทางวัดเจ้าภาพนิมนต์พระเพื่อร่วมพิธีแต่เช้ามืด จากนั้นจึงจัดลำดับโดยการแจกหมายเลขก่อนหลัง เสร็จแล้ววัดเจ้าภาพจึงถวายภัตตาหารเช้าแก่พระที่ร่วมพิธี การตักบาตรพระร้อยจะเริ่มประมาณสองโมงเช้า นำโดยเรือพระพุทธวัดเจ้าภาพซึ่งส่วนใหญ่นิยมใช้เรือกระแชง ภายในเรือจะตั้งพระพุทธรูป โต๊ะหมู่บูชา ดอกไม้ธูปเทียน จากนั้นจึงเป็นเรือพระสงฆ์เรียงตามลำดับหมายเลขที่ได้รับ โดยชาวบ้านจอดเรือจับเข้ากันเป็นพวง จัดเตรียมอาหารมาใส่บาตรพ่อพายท้าย แม่พายหัว ลูกนั่งกลางลำเรือ ส่วนพระภิกษุสงฆ์ลงเรือนั่งเป็นประธาน มีศิษย์วัดนั่งหัวเรือ ท้ายเรือคอยสาวเรือไปตามพวงหรือรับอาหารบิณฑบาต

เช้าวันนั้นขณะที่ท้องฟ้าสดใส เหล่าพุทธศาสนิกชน ต่างตระเตรียมอาหารหวานคาว อาหารแห้ง ดอกไม้ ธูปเทียนนั่งออรอเวลาเรือพระล่องมารับบิณฑบาตรอยู่ที่โป๊ะท่าน้ำ ลมหอบใหญ่หอบเมฆสีเทาหม่นแผ่คลุมไปทั่วแผ่นฟ้าและคุ้งน้ำ ในขณะที่พิธีตักบาตรจะเริ่มขึ้น ไม่นานนักสายฝนก็เทกระหน่ำลงมาราวกับเทพเทวาจะอำนวยพร ในเรือพระพุทธนักดนตรีหนุ่มหน้ามนออกลีลาเคาะไม้ตีระนาดลงบนราง ใกล้กันหนุ่มหน้ามนอีกคนตีกลองชาตรีให้จังหวะดังกระหึ่มระคนเสียงฉิ่งประคองจังหวะ เรือพระพุทธค่อยๆ ชะลอเทียบท่า ตามมาด้วยขบวนเรือสำปั้นที่มีพระและลูกศิษย์จากวัดต่าง ๆ ที่มาร่วมงานบุญประเพณี

ท่ามกลางฝนโปรยสาธุชนยังคงใส่บาตรทำบุญ ไม่มีใครกลัวเปียกฝน แม้แต่พระสงฆ์ที่จีวรเปียกปอนและเหล่าลูกศิษย์ฝีพายเรือสำปั้นนั่งปากสั่นระริกอยู่ในเรือ เห็นภาพเช่นนี้ก็อดรู้สึกสุขใจอย่างบอกไม่ถูก ยิ่งได้เห็นสองมือพิการของพระสงฆ์รูปหนึ่ง ท่านยืนอุ้มบาตรรับของถวายจากสาธุชนยิ่งเกิดความศรัทธา

ปีที่แล้วผมมีโอกาสได้ร่วมงานตักบาตรพระร้อยเป็นครั้งแรกที่วัดสำแล ได้ร่วมลงไปเก็บบันทึกภาพคณะเพลงลำพาข้าวสาร บรรยากาศวันนั้นสนุกสนานจนอดใจไม่ได้ที่จะต้องมาร่วมสืบสานวัฒนธรรมอีกครั้งในปีนี้ ซึ่งจัดขึ้นที่วัดมะขามเป็นแรกของประเพณีตักบาตรพระร้อยในจังหวัดปทุมธานี สืบเนื่องต่อไปจากวันนี้มีอีกหลายวัด ในพื้นที่บริเวณสองฟากฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา บางแห่งในอดีตเคยติดริมแม่น้ำ ทว่าปัจจุบันความเปลี่ยนแปลงเส้นทางคมนาคมทางบกสะดวกสบายกว่าทางวัดจึงจัดตักบาตรพระร้อยทางบก การตักบาตรพระร้อยจะยังดำเนินไปจนถึง แรม ๑๕ ค่ำเดือน ๑๑ อันเป็นวันสุดท้ายที่วัดวังน้ำวน

***ผู้อ่านท่านใดสนใจสามารถดูขัอมูลได้ที่ สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดปทุมธานี

http://province.m-culture.go.th/pathumthani/?fbclid=IwAR0p5t4v4KkPpHkistX_OGZ7lMD0mI3gShc2r241LeYCDAx9bOee_7SmIi8