เรื่องและภาพ: อัยย์ รินทร์

บ้านไม้สองชั้นหลังใหญ่กลับเล็กลงไปถนัดตา บรรดาเหล่าเพื่อนบ้านใกล้เรือนเคียง ญาติสนิท มิตรสหายต่างมาร่วมงานอุทิศบุญกุศลเนื่องในโอกาสครบรอบ ๒๐๐ วันจากไปของบิดา-มารดาเจ้าของบ้าน บรรยากาศงานบุญอันแสดงให้เห็นถึงความกตัญญู เป็นรากฐานของความดีงามคือคุณธรรมที่ปลูกฝังมาเนิ่นนาน สิ่งที่เห็นเด่นชัดคือน้ำใจไมตรีและสายสัมพันธ์อันดีของคนในชุมชน ภาพกลุ่มแม่บ้านสาวล้างจานชามข้างบ่อน้ำ ลานใต้ทุนบ้านโต๊ะสำรับอาหารรอผู้มาร่วมงานมีผู้อาสาคอยเติมไม่ให้พร่อง ประตูรั้วบ้าน…มุมที่ทุกคนต้องแวะเวียนไปหยิบใบพลู ปาดปูน ใส่เครื่องหอมและมะพร้าวแก้ว

คุณอรัญญาพาผม อจ.ฟ้อนและคณะขึ้นไปบนบ้านที่คับคั่งไปด้วยผู้คนที่มาร่วมงาน บ้างนั่งล้อมวงพูดคุย บางคนสูบยา นั่งเคี้ยวหมากตุ้ย ตุ้ย ในห้องโถงบ้านพระภิกษุสงฆ์กำลังฉันเพล ทั้งคาว หวานและผลไม้ ทั้งๆ ที่ในท้องยังอัดแน่นด้วยเส้นคะหนอมจิน เราจำต้องนั่งลงร่วมวงเปิบอาหารตามคำเชื้อเชิญเจ้าของบ้าน จะว่าไปบ้านเราหรือในประเทศเพื่อนบ้าน อาจเลยไปถึงระดับเอเซียตะวันออก และสิ่งๆ นั้นบ่งบอกถึงการระลึกคุณงามความดีที่พึงมีความกตัญญูต่อผู้มีrพระคุณไม่ว่าจากบิดา-มารดา บรรพบุรุษ ครูบาอาจารย์หรือพระมหากษัตริย์

มอญ เมืองเย
เพื่อนบ้านละแวกใกล้เคียงมาร่วมงานทำบุญครบรอบ

ว่ากันว่าการทำบุญอุทิศส่วนกุศลนั้นมีมาตั้งแต่ครั้งพุทธกาล เมื่อคราพระเจ้าพิมพิสารทรงสร้างวัดเวฬุวันถวายแด่พระสัมพุทธเจ้า พระองค์ทรงไม่ได้อุทิศส่วนกุศลให้พระญาติในอดีตชาติที่ละโลกไปเกิดเป็นเปรต เปรตเหล่านั้นต่างมาเฝ้ารอรับผลบุญด้วยการปรากฏกายให้พระองค์ทอดพระเนตรเห็น พระเจ้าพิมพิสาร ทรงกราบทูลถามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า…
“ทำไมพระองค์จึงเห็นและได้ยินเสียง เปรตมาร้องโหยหวนอยู่เต็มไปหมด?”
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแนะนำให้พระเจ้าพิมพิสารทำบุญ เลี้ยงพระ กรวดน้ำอุทิศบุญให้ เมื่อได้รับส่วนบุญส่วนกุศลเหล่าเปรตก็กลายสภาพไปเป็นเทวดาด้วยอำนาจแห่งบุญ

มอญ เมืองเย
โต๊ะสำรับอาหารรองรับแขกผู้มาร่วมงาน

แม้เขตแดนเป็นตัวชี้ชัดถึงความเป็นรัฐ แต่วัฒนธรรมที่เชื่อมโยงและเลื่อนไหลจนหลอมรวมทั้งจากความเชื่อความศรัทธา ก่อนมีพระพุทธองค์เรานับถือผี นับถือเทพเจ้าคือวิวัฒนการของความเปลี่ยนแปลงจวบจนทุกวันนี้อาจพูดได้ไม่เต็มปาก ไม่มีใครปฏิเสธถึงรากเหง้าที่คล้ายคลึงกันและบางสิ่งก็คล้ายกันหากแต่มีการปรับเปลี่ยนให้เข้ากับรูปแบบและสังคม

ก่อนออกจากรั้วบ้านขอทดสอบรสชาติหมากพลู หมากพลูที่ยุคหนึ่งในบางประเทศต้องออกคำสั่งห้ามเคี้ยว ห้ามกินเพราะมันแสดงถึงความไร้อารยะ ทว่าสิ่งที่เห็นแจ่มชัดในวิถีชาวมอญ ชาวเมียนม่าร์ การกินหมากกินพลูคืออัตลักษณ์ ดั่งเช่นเครื่องหอมส่วนประกอบ น้ำมันหอม สีสันและความหวานกลมกล่อมของมะพร้าวแก้ว

หมากพลู
สีสันส่วนประกอบหมากพลู เพิ่มรสชาติ

โปรดติดตามอ่านเรื่องราวเมืองเยที่คิดถึงตอนต่อไป…