เรื่องและภาพ : อัยย์ รินทร์

…ทันทีที่รถนำแล่นผ่านเข้าสู่ประตู วัดเจ่ย เมาะ เปิ่ง(ออกเสียงตามผู้นำทาง)
ทุกท่านกรุณาถอดรองเท้าด้วยนะคะ! ” คุณอรัญญาส่งเสียงย้ำเตือนทุกคนภายในรถ เป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่ยึดถือกันมาแต่ครั้งโบราณกาล ผู้อ่านท่านใดที่เคยเดินทางไปเที่ยวประเทศเมียนม่าร์ย่อมทราบกันดีว่าทุกครั้งก่อนย่างเท้าเข้าสู่เขตพุทธาวาสจะต้องถอดรองเท้า ว่ากันว่าครั้งหนึ่งจักรวรรดินิยมผู้ครอบครองเหยียบย่ำจิตใจชาวเมียนม่าร์ ด้วยการไม่ปฏิบัติตามธรรมเนียมของเจ้าบ้าน แม้จะตกอยู่ในสถานะอาณานิคม ทว่าพลังศรัทธาในศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชนลุกลามเป็นเชื้อไฟ ในปี ๒๔๖๑ ยุวพุทธสมาคมพม่าได้ออกมาประท้วงชาวอังกฤษที่ไม่ยอมถอดรองเท้าเข้าวัด ที่เรียกกันว่า “กบฏเกือก” หรือการเป็นกบฏต่อผู้ใส่เกือกเข้าวัด

เมืองเย เมียนม่าร์
พระพุทธรูปปางต่างๆ รอบเจดีย์มอญ

เมื่อพูดถึงเรื่องถอดรองเท้าผมคงต้องเอ่ยถึงอีกหนึ่งเหตุการณ์ในหนังสือ จดหมายเหตุเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหภาพพม่า, ๒-๕ มีนาคม ๒๕๐๓พิมพ์เมื่อปี ๒๕๒๙ ได้บันทึกไว้ว่า รุ่งเช้าของวันที่ ๓ มีนาคม ๒๕๐๓ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ฉลองพระองค์ตามแบบราชประเพณีไทยเพื่อเสด็จฯ ไปยังมหาเจดีย์ชเวดากองธรรมเนียมของชาวพม่าในการเข้าสู่เขตพุทธสถานจะต้องถอดรองเท้า ซึ่งทางฝ่ายพม่าไม่ได้กะเกณฑ์ให้ทั้งสองพระองค์ถอดฉลองพระบาท หากแต่เป็นพระราชประสงค์ที่จะแสดงให้เห็นถึงพระราชไมตรีอันดีแก่ชาวพม่า…

เมืองเย เมียนม่าร์
หญิงสาวชาวมอญตั้งวงประทานอาหาร

ศาลาที่คับคั่งไปด้วยชาวมอญ เจ้าของบ้านผู้มาพร้อมกับรอยยิ้ม ทักทายแม้จะติดขัดเรื่องภาษาสื่อสารหากเข้าใจได้ว่าพวกเธอและเขากำลังเชื้อเชิญให้นั่งพักผ่อน ดื่มน้ำและรับประทานอาหาร เหล่าพุทธศาสนิกชนชาวมอญ ต่างมาร่วมกันตระเตรียมปราสาทเผาสรีระสังขารสองอดีตเจ้าอาวาสวัดเจ่ย เมาะ เปิ่ง ผมเลือกทำเลบันทึกภาพบนดาดฟ้าของศาลาโรงอาหาร ยืนมองความยิ่งใหญ่ปราสาท ภาพของชาวมอญที่มาช่วยกันสร้างโลงมอญ ค่อยๆ เป็นรูปร่าง ยังเหลือเวลาวันพรุ่งในการประดับประดาปราสาทและโลงมอญให้งามวิจิตร

เมืองเย เมียนม่าร์
ชาวมอญกำลังช่วยกันสร้างปราสาท เผาสรีระสังขาร สองอดีตเจ้าอาวาส วัดเจ่ย เมาะ เปิ่ง

ดวงอาทิตย์โน้มลงต่ำหลังทิวเขาตะนาวศรีพรมแดนกั้นกางระหว่างแผ่นดินไทย-เมียนม่าร์ บริเวณลานวัดยังเตียนโล่งอีกวันถัดไปเหล่าพ่อค้า แม่ค้าจะมาตั้งร้าน ขายอาหาร เครื่องดื่ม ชิงช้าสวรรค์ เวทีมวยคาดเชือก มหรสพการแสดงคณะลิเก ส่วนค่ำนี้ก็ถึงเวลาเข้าสู่ที่พัก…

อ้างอิงบทความจากเพจ ธีระภาพ โลหิตกุล: # ทำไมพม่าเคร่งครัดถอดรองเท้าเข้าวัด ?
หนังสือ: ในหลวงของเรา ในหลวงของโลก

ติดตามตอนต่อไป…