เรื่องและภาพ: อัยย์ รินทร์

ภาพคลิปวิดีโอ: ศิวพงศ์ สิริวันต์ (ช่างภาพวิดีโอ) ,เจียรยุทธ์ อัครภัทรรัฐ (ตัดต่อ)

“ศรี…วันนี้เป็นวันดี วันพฤหัสบดีเป็นวันสิทธิโชค ประกอบกิจการอัญเชิญขวัญ ข้าพเจ้าจะได้ย่อย่นเชิญพระขวัญโค พระขวัญควาย ตลอดจนปู่ย่าตายาย ผู้เป็นลูกหลานเหลนโหลน ผู้ดียายจก ผู้เข็ญใจ พระแผ่นพื้นพสุธาอันกว้างใหญ่ ถึงเจ้าจะกินหญ้าอยู่นาอยู่สวน ขอให้ชวนข้ารับขวัญมามะมา มาตระมา มาศรีมาในวันนี้…”

ฟังสำเนียงเพลงแหล่ของหนุ่มน้อยวัยรุ่น เขาเป็นทั้งนักวิชาการด้านสาธารณสุขและอีกด้านที่สนใจคือการสืบทอดวัฒนธรรมอันดีงาม ชายผู้ทวนกระแสยุคสมัยด้วยการศึกษาเรียนรู้หมอพิธี หมอขวัญกับหญิงวัยกลางคนผู้ผันตัวเองออกจากความศิวิไลซ์ ยอมละทิ้งสถานะความมั่นคงของชีวิต ย้อนสู่รอยเท้าในวันวาน มันเป็นรอยทางที่ส่งผ่าน จากพ่อ-แม่ ปู่-ย่า ตา-ยาย วิถีดั้งเดิมที่สืบทอดมานานนม และรอยเท้าสัตว์ชนิดหนึ่งที่ยอมเจ็บปวดจากเรียวไม้ฟาดลงบนแผ่นหลัง ยอมเจ็บปวดจากการถูกสนตะพาย ใช้ร่างกายลากไถคราด ย่ำเท้าไปบนปลักตม เสียงเพรียกยังคงพลิ้วไหวสะบัดในรอยทรงจำ กวักมือเรียกให้เธอหวนกลับมาเพื่อทบทวน อาจเป็นเพราะความผูกพันระหว่างเธอผู้เคยเดินตามรอยกีบเท้า และสายตาของเจ้าเพื่อนยากตามหลอกหลอน หรืออาจเป็นเพราะความห่วงหา อาทรระหว่างคนกับควาย

ไม่มีสัตว์ใดหรอกที่จะยอมถูกบังคับใช้เป็นแรงงาน ไม่มีมนุษย์หน้าไหนยอมถูกสนตะพาย ด้วยการเป็นหนี้ เศรษฐีบางคนอาจมองว่าชาวนา”โง่”นักธุระกิจ พ่อค้าคนกลางอาจหยิบยื่นความ “จน”ให้ด้วยการผูกขาด มิ…วายผลจากการใช้สารเคมีอาจนำมาซึ่งความ “เจ็บ” ป่วยทั้งร่างกายและจิตใจ บทสนทนาที่ผมได้พูดคุยกับเธอ-สายฝน ช่างเขียนทำให้รู้ว่ายังมีชาวนาอีกหลายคนที่เลือกเดินตามแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง ในหลวงรัชกาลที่ ๙ สู่วิถีชาวนาดั้งเดิมไม่ยอมจำนนกับการผูกขาด

ไม่ว่าการเปลี่ยนแปลง พัฒนาการทางด้านสิ่งประดิษฐิ์คิดค้นจากมันสมองของมนุษย์จะนำพาสู่อนาคตอันล้ำยุคสมัยปานใด ทว่าท่วงทำนองสำเนียงเพลงแหล่บายศรีสู่ขวัญควาย ราวกับแสงสุรีย์ยามรุ่งอรุณ ปลุก ปลอบ คืนพลังเริ่มต้นชีวิต ยังคงตอกย้ำว่า…คน ควาย ผืนนาและรวงข้าวคือเนื้อนาบุญเดียวกัน

กราบขอบพระคุณ: อจ. ธีรภาพ โลหิตกุล (เรือนพิมพ์แม่ชอบ) ที่ให้ความไว้วางใจในการลงพื้นที่ทำงาน

ขอบคุณ ทีมงานผู้มากด้วยประสบการณ์:

ศิวพงศ์ สิริวันต์ (ช่างภาพวิดีโอ)

เจียรยุทธ์ อัครภัทรรัฐ (ช่างภาพวิดีโอและผู้ตัดต่อคลิปวิดีโอ)

ขอถือโอกาสนี้ขอบคุณ :

คุณสายฝน ช่างเขียน, คุณสุพจน์ นาครินทร์,คุณรณชัย คล่ำคง, พี่ ป้า น้า อา คุณลุง คุณป้า ตายายและฝูงควาย บ้านน้ำพุ .คีรีมาศ .สุโขทัย

บทความใกล้เคียง :

http://www.komchadluek.net/news/politic/175582

https://www.m-culture.go.th/ilove/ewt_snews.php?s=c2FrYWVvQEBAODQw